Stadsgesprek #26 Wouter Valkenier van Hannekes Boom

Hoewel het een moeilijk vindbare plek is, draait Hannekes Boom op de kop van de Dijksgracht goed en begint het etablissement al aardig ingeburgerd te raken voor een drankje, broodje, avondeten en muziek. Waar eerst helemaal niks zat, staat de komende vijf jaar deze uitspanning. Wouter Valkenier (33) is een van de drie initiatiefnemers en won met het plan voor Hannekes Boom de prijsvraag van de gemeente Amsterdam voor de tijdelijke bestemming van deze lege plek in het centrum. Zijn rol was die van bedenker en vormgever, maar samen met zijn drie compagnons heeft hij ook staan timmeren. Hij is nog steeds als vennoot bij Hannekes Boom betrokken en kijkt alweer nieuwsgierig rond naar nieuwe mogelijkheden in de stad.

“Er zijn nog wel wat plekken waar we los willen gaan”

Verlevendigen van de stad

Het specialisme van Wouter Valkenier is het levendig maken van plekken, gedacht vanuit de plek zelf: “Wie zijn de actoren op zo’n plek? Wat zat er in het verleden?” – dat zijn de vragen die hij zich stelt. Daarmee sluit deaze ontmoeting aan op eerdere Stadsgesprekken die ik voerde met de mannen van Golfstromen (#1) en Gert Urhahn (#..) over de Spontane Stad. Bij de kop van de Dijksgracht is het verlevendigen van de stad prima gelukt. Valkenier vertelt: “Vroeger was het hier een sociaal onveilige plek met drugsgebruikers en hoertjes. De gemeente heeft meerdere plannen gehad, onder andere voor een zwembad. Maar toen hebben ze besloten om voor het gebied een prijsvraag uit te schrijven en die hebben wij gewonnen!” Andere ideeën die werden ingestuurd, betroffen een treinstel, een toeristenroute en een project van Chinese ondernemers.

Het maken van Hannekes Boom

Om van gewonnen plan tot de opening van Hannekes Boom te komen, moest er veel gebeuren. De bedenkers hadden een taakverdeling, waarbij Wouter Valkenier de bestemmingsplannen en dergelijke voor zijn rekening nam. “We kregen de grond tot onze beschikking en dat was het. Al het andere hebben we zelf gedaan, van vergunningen tot bouwen. We hebben er veel tijd in gestoken; als je dat terugrekent naar uren en daarvoor betaald wil krijgen, dat haal je nooit. Maar het is ons wel gelukt! Ontwikkelaars denken te veel aan geld, niet aan het creëren van een leuke plek. Terwijl een leuke plek een veel grotere meerwaarde heeft.” Uiteindelijk is het ze in zestien maanden gelukt om “van de eerste schets met thermosfles en koekjes te komen tot het opengooien van de biertap”.

Het realiseren van Hannekes Boom is met vereende krachten gebeurd en met inspiratie van velen, overeenkomstig de uitgangspunten van Wouter Valkenier. “Dit is de architectuur van de nieuwe economie! We zijn samen met de organisatie Kennisland op ‘innovatie-safari’ gegaan om te achterhalen wat mensen zochten. Uit die rondgang is ook voortgekomen dat hier een podium is voor muziek en toneel. We willen dat mensen betrokken zijn en dat ze zelf dingen doen.”

En dat zelf doen moeten we letterlijk nemen, want het gebouw is door de initatiefnemers getimmerd in loodsen in Amsterdam-oost. De keuken is bijvoorbeeld voor een groot deel overgenomen uit het oude verzorgingshuis daar om de hoek.

Wouter Valkenier laat tijdens het vertellen een A3 zien met in vlakken de essentie van het ontstaansproces weergegeven. Maar er is meer, want je kunt dat vel papier ook knippen en vouwen tot een huisje.

De financiering is deels tot stand gekomen via crowdfunding. Daarnaast hebben de Triodos Bank en de initiatiefnemers zelf er geld in gestoken. Uiteindelijk hebben ze vijf jaar de tijd om de investeringen terug te verdienen. “De mensen die meededen aan de crowdfunding hebben een rekening-courant bij de bar lopen; ook op die manier hebben we betrokkenheid gecreëerd”, vertelt Valkenier.

Lelylaan en andere braakliggende terreinen

Hij is alweer bezig met nieuwe plekken en ideeën om die te verlevendigen. Hij heeft zijn oog laten vallen op het gebied rondom station Lelylaan en dan vooral het stuk gras tussen het station en de school het Calvijn met Junior  College. “Plekken in de stad waar je kunt experimenteren, waar je gewoon iets kunt doen, die zoek ik op.” En het leuke van met een architect praten is dat hij het direct voor je gaat tekenen. Zo schetst Wouter Valkenier meteen even zijn ideeën over de aansluiting van Nieuw-West met het centrum van de stad, over het nemen van de barrière die de Ring A10 in Amsterdam vormt.

“Sloten en de Lelylaan vormen een knooppunt dat verbonden moet worden met de binnenstad. Slotervaart en heel Nieuw-West wordt nu gezien als een soort aanhangsel van de stad. Dat kan anders. Er wordt nu veel geld geïnvesteerd in de Zuidas; met een klein deel van dat budget kun je zo’n plek als de Lelylaan prachtig ontwikkelen.”

De ideeën voor het stuk gras vliegen over tafel. Zo ziet Wouter er al een tijdelijke stadscamping komen, of studentenwoningen. “Het initiatief moet uit de stad zelf komen. Hoe mooi zou het zijn als er een Hannekes Boom daar komt?”

Een andere plek waarmee Valkenier wel aan de slag wil gaan wordt gevormd door de oude industrieterreinen langs de Zaan. Maar er zijn nog veel meer plekken die tijdelijk braak liggen. Sinds kort is er online een kaart beschikbaar met die ze allemaal zichtbaar maakt. De kaart is er gekomen dankzij een initiatief van de SP en GroenLinks in de gemeenteraad, en Wouter Valkenier is er zeer enthousiast over: “Die kaart is echt fantastisch! Het mooie is dat het heel laagdrempelig is; per plek staat vermeld hoe lang het terrein braak blijft liggen, en een contactpersoon met gegevens. Je kunt meteen aan de slag.”

Ten slotte: een echte Friso Kramer!

Wouter Valkenier is een echte ontwerper; dat blijkt ook uit zijn enthousiasme over de lantaarnpaal die midden op het veldje van Hannekes Boom staat. Zo op het oog een saaie, eigenlijk vrij lelijke, lantaarnpaal, maar Valkenier vertelt er met passie over. “Dit is een echte Friso Kramer; die man is een beroemde industrieel ontwerper. Zijn lichtarmatuur in combinatie met de 30x30 tegel is een typisch 'functioneel Hollands' ontwerp. Die lantaarnpaal is echt een classic, een icoon. Nu zien we dat nog niet, maar over honderd jaar staan zulke dingen op een tentoonstelling.”

Hij vertelt dat de lantaarnpaal al een keer door de gemeente is verplaatst, zonder dat daarvoor enige reden was. De lamp was stuk en toen de reparateurs kwamen, hebben ze de lantaarnpaal, tot Wouter Valkeniers vreugde, in volle glorie midden op het veldje voor Hannekes Boom neergezet.

Meer informatie:

www.hannekesboom.nl

www.V2A.nl