Stadsgesprek #30 Richtje Sybesma van Atana

Een vriendin nodigde mij uit voor een soci√ęteitsavond van Atana en introduceerde mij bij Richtje Sybesma(48), de directeur van deze organisatie. Atana heeft als doel de diversiteit in de besturen van culturele en maatschappelijke organisaties te vergroten. Diversiteit betekent voor Atana vrouwen, jonge mensen en mensen met een biculturele achtergrond. En het liefst een combinatie van die drie. Als directeur organiseert Richtje Sybesma de trainingen voor Atanezen, onderhoudt ze een enorm netwerk van oud-deelnemers (inmiddels meer dan 500) en, het uiteindelijke doel, matcht zij nieuwe bestuursleden aan organisaties.

“Diversiteit in je bestuur en je werkwijze levert je iets op”

 

De noodzaak van diversiteit

In de culturele sector ziet Richtje Sybesma goede beweging op het gebied van

diversiteit, hoewel het verschilt per sector. “In de podiumkunsten gaat het goed, maar bijvoorbeeld in de erfgoedsector, de musea, daar is nog een wereld te winnen. Musea doen het relatief ook goed, waardoor er geen urgentie is. Bij festivals is zeker veel kleur en diversiteit, hoewel ik bijvoorbeeld geen idee heb wat er allemaal op Lowlands rondloopt en hoe divers dat publiek is. Nu heeft dat ook wel met cultuur te maken, met je tentje in de regen willen staan.”

Inmiddels heeft de culturele sector een ‘Code culturele diversiteit’ opgesteld, die instellingen een handvat biedt. Toevallig heeft Sybesma het blad Contrast op haar tafel liggen waarin hierover een artikel staat. “Het is niet een verplichting, maar als je zoiets niet doet, gebeurt er ook niks. Het gaat erom dat instellingen inzien dat het ze iets oplevert. Sterker: dat het alle partijen iets oplevert.”

 

Een nieuwe elite

In zekere zin levert Atana met haar trainingen een ‘nieuwe elite’ af voor de besturen van instellingen, organisaties, stichtingen, adviesorganen, etcetera. Het huidige beeld van bestuurders is nog van de ‘old boys’ met grijze haren in grijze pakken die allemaal hetzelfde denken. Gezien de ontwikkeling van de bevolking zal dat uiteindelijk vanzelf moeten veranderen, maar Richtje Sybesma vindt dat je er ook actief iets aan moet doen. “Bijvoorbeeld bij sollicitaties kies je al snel voor iemand die lijkt op jou. Dat is handig en makkelijk, je bevestigt elkaar, maar het zorgt er

ook voor dat er geen kritische noot is, geen goed controlerend vermogen. Wat dat voor gevolgen kan hebben zie je nu bij de bankencrisis, maar dat zie je op ieder niveau. Daarom is diversiteit zo belangrijk in ieder gezelschap. Mensen inspireren elkaar. Ze hebben wellicht minder binding met elkaar, maar dat kan je organiseren. Die inspiratie organiseren is een stuk minder makkelijk, die moet er zijn.”

 

Meestal melden organisaties, stichtingen bijvoorbeeld, zich bij Atana met een vacature in het bestuur. Vervolgens gaat Richtje Sybesma aan de slag om  een match te vinden tussen kandidaten en de organisatie. “Ze weten dat ze geen witte, grijze man krijgen bij Atana. Wel krijgen ze een kandidaat die een training heeft gevolgd, enthousiast is en maatschappelijk actief wil zijn. Het matchen van mensen, op persoonlijk niveau, maar ook op interesse, is een groot deel van het werk. We kennen de besturen vaak door deelname aan de training en algemene kennis van het cultuurveld en we kennen de mensen natuurlijk ook. Het vervullen van vacatures lukt dan ook op een goede manier.”

 

Ontmoetingen

De stad biedt veel plekken en mogelijkheden voor ontmoeting, dat is een van de redenen dat mensen naar de stad komen of hier willen wonen. En ontmoetingen tussen mensen en groepen die elkaar ‘normaal’ niet tegen zouden komen, zijn helemaal waardevol. Niet voor niets doen de gemeente en veel andere organisaties, hun best om ‘naar de mensen in hun eigen omgeving toe’ te gaan.

“Met Atana hebben we het omgekeerde gedaan door in kunstenaarssocieteit Arti

te gaan zitten. Onze oprichter Rob Boonzajer Flaes vond dat we juist die oude elite van witte grijze heren op moesten zoeken en hen binden. Uit dat netwerk zijn ook de eerste vacatures gekomen voor deelnemers aan de trainingen van Atana.”

 

En de werkwijze van Atana is ook een impuls voor het aloude Arti. “We houden eerst onze societeit boven en komen dan met de hele groep naar beneden waar een paar oudere leden zitten. Dat is altijd een verrassing, voor beide kanten. Arti heeft nu, na tien jaar, ook besloten dat ze mensen uit ons netwerk willen werven als leden. Doen ze dat niet, dan bloedt het dood.” Het faciliteren en stimuleren van ontmoetingen in de stad ziet Richtje Sybesma ook als opgave voor de gemeente. Op plekken als buurthuizen, scholen en bij verenigingen gebeurt dat. Zij ziet bij Atana de reactie van

bijvoorbeeld de directeuren van organisaties als er een casus wordt gedaan met deelnemers. “Je hoort ze bijna ‘Wow!’ zeggen, zo onder de indruk zijn ze van de kwaliteit van de Atanezen en ook van hun enthousiasme. Wat we nodig hebben in Amsterdam is heel veel ontmoetingen, maar wel steeds op kleine schaal. Want als het grote gezelschappen worden, dan zoeken bekenden elkaar toch weer op. En juist de diversiteit en nieuwe mensen ontmoeten, dat is cruciaal. En als mensen elkaar een keer hebben ontmoet, dan gaat het daarna ook makkelijker, dan kan je elkaar vinden.”

Als voorbeeld vertelt Richtje Sybesma over een bezoek aan het Grachtenfestival deze zomer met een groep Atanezen. “Dat werkte heel goed, omdat het Grachtenfestival op die manier een nieuw publiek krijgt.”

 

De toekomst van Atana

Gezien het regeringsbeleid, waarin ‘diversiteit’  als begrip is geschrapt, vervalt de bijdrage van het Ministerie van OC&W eind 2012. Richtje Sybesma is met alle Atanezen nu op zoek naar nieuwe geldstromen. “Atana is te belangrijk in haar doel en het netwerk is te waardevol om het te laten ophouden. Ik ben ervan overtuigd dat we op een andere manier onze middelen kunnen vinden en dat we doorgaan met ons werk van trainen, matchen van bestuursleden aan organisaties en het netwerk tussen Atanezen onderling en met organisaties in stand te houden.” Atana heeft een sociëteitsavond georganiseerd die in het teken staat van de zoektocht naar die andere

geldstromen. Atanezen en externen gaan dan met elkaar in discussie hierover

en een aantal ideeën worden gepresenteerd.

 

Meer informatie:

www.atana.nl